زمان انتشار : ۳۰ فروردین ,۱۴۰۰ | ساعت : ۱۳:۳۰ | کد خبر : 215653 |

شفقناقم- حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی در ششمین شماره از سلسله مقالات خویش به مناسبت ماه مبارک رمضان آورده اند:

بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از وظایف و برنامه ‎هایی که روزه‎ داران در ماه رمضان اجرا می‎ نمایند، دعا و مناجات و طلب حوایج از خداوند قاضی ‌الحاجات است.

  • دعا، نجات از ناامیدی

خواندن دعا و طلب خیرکردن از خداوند در هر زمان، مستحب و توان‌بخش روان و از اسباب نشاط دل، انبساط خاطر و تجدید قوای فکری و روحی است.
«دعا»، رافع غم و اندوه، غذای مقوّی روح، برطرف‌کننده ناراحتی‎ ها، سبب خوش‎ بینی و امّید به آینده و نجات از کابوس ناامیدی است.
دعا، خواندن پروردگار و یاری ‌خواستن و حاجت‌طلبیدن از اوست که انسان فطرتاً از این نعمت بزرگ و رحمت واسعه الهی، بهره ‎مند است.

  • بشر، پناهنده قدرت لایزال

بشر ـ هر چه هم قوی و نیرومند باشد ـ در شداید و سختی‎ها به وجود خدا ـ ‎که برتر از همه و بی‎ نیاز از همه و کارساز همه است ـ رو می‎ آورد و به او پناهنده می‎ شود و رفع سختی‎ها و بلاهایی را که به آن گرفتار شده را از او می‎ طلبد. فطرتش او را به سوی خدا رهبری می‎ نماید و غیر از خدا کارسازی نمی‎ یابد: «قُلْ اَرَءَیْتَکُمْ اِنْ اَتاکُمْ عَذابُ اللهِ اَوْ اَتَتْکُمُ السّاعَهُ اَغَیْرَاللهِ تَدْعُونَ اِن کُنْتُمْ صادِقِینَ بَلْ اِیَّاهُ تَدْعُونَ»(۱)
اگر افتی به دام ابتلایی * به جز او از که می‎جویی رهایی(۲)

انسان در پستی و بلندی‎های زندگی و حوادث روزگار و در برابر پیشامدهای سخت و ناگوار به مواردی می‎رسد که غیر از دعا هیچ‎گونه تکیه ‎گاهی برای خود نمی‎ یابد و فقط دعا می‎ تواند ضعف و ناتوانی روحی او را جبران کند.

  • عقده‌گشایی، نیاز شدید بشر

یکی از چیزهایی که هر بیمار و گرفتار به آن شایق و مایل است «دعا» است. هر شخص بیمار و هر انسان مبتلا و ناراحت مایل است دوستی داشته باشد که دردهای خود را با او بگوید و او را از ناراحتی‎های خود آگاه ساخته، گرفتاری‎های خود را برایش شرح دهد و آن چه را بر سرش آمده یکایک برای او بازگو کند و به اصطلاح، «عقده‎ گشایی» نماید.

یکی از فواید دعا این است که مؤمن، با خدای مهربان و شنوا، رازها، غصّه‎ ها و رنج‎ها و افسردگی‎ هایش را در میان می‎ گذارد و گرفتاری‌های خود را بی‎ کتمان شرح می ‎دهد؛ و از او چاره‎ جویی می‎ کند و می‎ داند که خدا از هرکس به او نزدیک‎تر است؛ ناله و صدایش را می‎ شنود و او را پاسخ می‎ گوید.

بنده مؤمن، پس از دعا احساس می‎ کند که آلام درونی‎ش تخفیف یافته و سنگینی بار اندوه و فشارهای روحی‎اش سبک‎تر شده است.
راستی اگر دعا نبود و اگر بندگان راه به دعا نمی‎ بردند و ناچار بودند راز دل و غصّه‎ های خود را بازگو نکنند، چقدر زندگی ناگوار و تلخ می‎ شد و عقده‎ های روحی، آنان را آزار می ‎داد.

  • لزوم شکر نعمت دعا

ما باید به خاطر وجود نعمت «دعا»، حمد خدا را به جای آوریم و این نعمت را عزیز و گرامی بداریم.
در دعای «ابی حمزه» است که: «اَلْحَمْدُ للهِ الَّذِی اَدعُوهُ فَیُجِیبُنِی وَاِن کُنتُ بَطِیئاً حِینَ یَدعُونِی؛ حمد برای آن خدایی است که او را می‎ خوانم؛ پس مرا جواب می‎ دهد، هر چند من در جواب او ـ ‎وقتی مرا بخواند ـ کُند هستم.»
و در همان دعا می‎ خوانیم: «اَلْحَمدُللهِ الَّذِی اَسْئَلُهُ فَیُعْطِیَنِی وَاِنْ کُنتُ بَخِیلا حِینُ یَسَتَقْرِضُنِی؛ حمد، مخصوص خدایی است که از او می ‎خواهم، پس مرا عطا می‎ کند؛ هر چند وقتی از من وام بخواهد بخل می‌ورزم.»(۳)
و در فرازهای دیگری از این دعای زیبا می‎ خوانیم: «اَلْحَمدُللهِ الَّذِی اُنادِیهِ کُلَّما شِئتُ لِحاجَتِی وَاَخلُو بِه حَیثُ شِئتُ لِسِرِّی بِغَیرِ شَفِیع فَیَقضِی لِی حاجَتی؛ سپاس مر خدای را که هر زمان بخواهم برای نیازم او را ندا می‎ کنم و برای راز گفتن با او خلوت می‎ نمایم؛ بدون این که شفیعی داشته باشم، پس حاجتم را برمی‎ آورد.»
آری! دعا، همّت را بلند، اراده و تصمیم را استوار، و انسان را در برابر حوادث بزرگ و مصایب جانکاه مجهّز و بیمه می‎سازد.

دعا، وسیله تهذیب باطن و نشان از شعور دعا کننده به فقر و نیازش به خدا و باعث رسوخ صفت تواضع و فروتنی و افتادگی و پرهیز از تکّبر و گردنکشی است.

راجع به دعا و آثار و برکات و شرایط و آداب آن در این مجال نمی‎ توان حقّ سخن را ادا کرد و علاوه بر آن از عهده ضعیفانی چون من نیز خارج است.

از جمله اخبار درباره «فضیلت دعا» این روایت است: «الدُّعاءُ مخُّ العِباده؛ دعا مغز و حقیقت بندگی و پرستش است.»(۴)
و نیز در حدیث دیگر است: «اَلدُّعاءُ سلاحُ المُؤمِنِ وَعَمُودُ الدِّینِ وَنُورُ السَّماواتِ وَالاَرْضِ؛ دعا اسلحه مؤمن و ستون دین و نور آسمان‎ها و زمین است.»(۵)

  • ماه رمضان، بهار دعا

پر واضح است که ماه رمضان، بهار دعا و موسم آن است. افراد ناامید، شکست خورده، گرفتار، بی ‎نشاط و ناراحت، کم صبر و بی‎ شکیب در این ماه از برکت دعا و توجّه به رحمت واسعه الهی امیدوار، با نشاط، بردبار و شکیبا گردیده و از نو با روح شکست‎ ناپذیر، در میدان حیات و زندگی به فعّالیّت و کوشش مشغول می ‎شوند.
ماه رمضان به انسان این نوید را می ‎دهد که نباید در کشاکش دشواری‎ها و سختی‎ های این جهان خود را ببازد و از دست و پنجه نرم کردن با حوادث عالم بیم‎ناک گشته و مغلوب پیشامدها گردد.

خواندن دعای ابی حمزه، افتتاح و دعاهای دیگر، چنان شخص را گرم و پرشور و سرشار از نشاط و معنویّت می‎ سازد که تمام مصائب دنیا را فراموش کرده و وجودش غرق خوش‎بینی و خوش گمانی به آینده می‎ شود و همان طور که در حدیث است این گونه دعاها ـ که در ماه رمضان رسیده و نمونه‎ های آن در ماه‎ها و مواقع دیگر نیز زیاد است ـ سلاح و زره مؤمن است و وجود او را در برابر حوادث، بیمه قطعی کرده و روحش را غیرقابل نفوذ قرار می‎ دهد.

سرتاسر دعای ابی حمزه، برنامه تسلیح اخلاق واقعی و درس رضا و تسلیم و قناعت و توکّل و حبّ به خدا و پیغمبر خدا و اولیای دین است. همان سلاح و زرهی که مجاهدان اسلام با آن به جهاد دشمنان خدا می‎ رفتند و آن‎ها را ـ ‎که غرق سلاح و زره بودند‎ ـ شکست می‎ دادند و اسلام را بر کفر غالب می ‎ساختند.

خواننده عزیز و روزه‎ دار ارجمند! از برنامه ‎های دعایی این ماه استفاده کنید. وقت را غنیمت بشمارید. فرصت را از دست ندهید که: «الفرصه تمرّ مرّ السّحاب»(۶) با خدا سخن بگویید و سپاس و ستایش او را – که شایسته‌ی سپاس و ستایش است- به جای آورید. از دعا روی نگردانید و اظهار تکبّر ننمایید که خداوند تبارک و تعالی در قرآن کریم می‌فرماید: «اِنَّ الَّذِینَ یَستَکبِرُونَ عَن عِبادَتِی سَیَدخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِین»(۷)

پی‌نوشت‌ها:
۱. سوره انعام، آیه ۴۰ و ۴۱؛ بگو: «به نظر شما، اگر عذاب خدا شما را در رسد یا رستاخیز شما را دریابد، اگر راست گویید، کسی غیر از خدا را می‎خوانید؟» [نه،] بلکه تنها او را می‎خوانید، و اگر او بخواهد رنج و بلا را از شما دور می‎گرداند، و آنچه را شریک [او] می‎گردانید فراموش می‎کنید.
۲. از مرحوم آیت‎الله والد ‎قدّس سرّه نویسنده گنج دانش.
۳. اشاره به آیه کریمه: (مَن ذَاالَّذِی یُقْرِضُ اللهَ قَرضاً حَسَناً).
۴. حدیث نبوی: بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۳۰۰.
۵. کافی، ج ۲، ص ۴۶۸.
۶. فرصت‌ها همچون ابر می‌گذرد.
۷. سوره غافر، آیه ۶۰؛ در حقیقت، کسانی که از پرستش من کبر می‌ورزند به زودی خوار در دوزخ در می‎آیند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *