زمان انتشار : ۲۲ مهر ,۱۳۹۹ | ساعت : ۱۱:۴۵ | کد خبر : 205602 |

شفقناقم- عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: واقعه سقیفه سبب شد در کوتاه مدت، افرادی بر سر کار بیایند که مردم را از سنت واقعی رسول‌خدا (ص) دور داشتند و نتیجه آن شد که خاندان ابوسفیان و بنی‌امیه که حدود ۲۰ سال در مقابل اسلام ایستادگی کردند، بعد از خلفای نخست به صحنه آمدند و آنچه نباید می‌شد اتفاق افتاد و اوضاع دوباره به قبل از اسلام بازگشت.

حجت الاسلام مصطفی صادقی در مورد واقعه سقیفه بنی ساعده به خبرنگار شفقنا بیان داشت: سقیفه به مکان مسقّف می گویند و نسبت آن به بنی ساعده ــ از قبایل عرب ــ به این دلیل است که این طایفه در آن مکان سقف دار جمع می شدند و این واقعه در آن مکان اتفاق افتاده است.

او با بیان اینکه در زمینه اصل واقعه سقیفه اختلافی بین شیعه و سنی نیست، گفت: در مورد پیشینه و جزئیات حدوث این ماجرا که چندساعت قبل از رحلت پیامبر(ص) بوده است یا روز قبل چه اتفاقی افتاده است و حتی اینکه وقتی حال پیامبر(ص) بدتر بوده آنها چه برنامه ریزی کرده بودند، اطلاعی در دست نیست، ولی آنچه شیعیان قبول دارند و اهل سنت هم بیان می کنند این است که بعد از رحلت پیامبر اکرم(ص)، عده ای از انصار به محل اجتماع خود رفتند تا تصمیماتی درباره آینده بعد از پیامبر اکرم(ص) بگیرند.

انصار؛ اولین گروهی که در سقیفه گردهم آمدند

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در پاسخ به این سئوال که مگر انصار جانشینی پیامبر اکرم(ص) را نمی دانستند و ولایت امام علی(ع) را قبول نداشتند، بیان داشت: اینها، مساله خلافت امام علی(ع) را تمام شده می دانستند و پیشقدم شدند تا فکری برای شهر خود کنند. بعد از این، مهاجرین مطلع شدند و عده ای به ابوبکر، عمر و ابوعبیده جرّاح خبر دادند و اینها هم ملحق شدند و از آن جلسه، پیروز بیرون آمده و خلیفه را تعیین کردند بنابراین انصار، جلسه را تشکیل دادند و ابوبکر و عمر بعدا به آنها ملحق شدند.

او در مورد شخصیت های اصلی سقیفه گفت: از شخصیت های معروف انصار، سعد بن عباده، بزرگ طایفه خزرج بود. همچنین اسید بن حضیر، بشیر بن سعد، حباب بن منذر و برخی دیگر از انصار هم حضور داشتند. از شخصیت های معروف مهاجرین هم ابوبکر، عمر و ابوعبیده جراح حضور داشتند و جمعیت انصار در این جلسه بیشتر از مهاجرین بوده است.

صادقی در مورد انگیزه های این واقعه هم گفت: رفتن انصار به سقیفه بنی ساعده برای گفت وگو به منظور تعیین تکلیف بعد از پیامبر اکرم(ص) بوده که شامل مسائل سیاسی و جانشینی بوده و مشهور است برخی افراد که در لحظات آخر عمر پیامبر(ص) نزد ایشان بودند، همین که از این واقعه مطلع شدند، منزل پیامبر را ترک کرده و به سقیفه نشینان ملحق شدند.

عده ای از صحابه پیامبر اکرم با سقیفه همراهی کردند

او در مورد مواضعی که اصحاب بزرگ پیامبر(ص) نسبت به این واقعه داشتند، بیان کرد: عده ای از صحابه پیامبر اکرم (ص) با سقیفه همراهی کردند که بخشی به دلیل ذهنیت شکل گرفته از جاهلیت و قبیله گرایی ها بود بنابراین عمده اصحاب پیامبر هم به آن سمت رفتند البته عده ای مخصوصا از بنی هاشم در خانه حضرت علی(ع) بودند و با حضرت فاطمه(س) و امام علی(ع) هم همراه بودند حتی عباس، عمو و زبیر پسرعمّه پیامبر یا حتی افرادی که به لحاظ اعتقادی شاید امیرالمومنین(ع) را به عنوان جانشین بلافصل نمی‌دانستند اما به عنوان خویشاوند و خاندان پیامبر(ص) و بنی هاشم با اهل بیت(ع) همراهی کردند.

صادقی همچنین اظهار داشت: با توجه به اینکه این اتفاقات دو سه ماه به طول انجامید دقیقاً نمی‌دانیم ابتدا چه کسانی همراه طرفین بودند ولی آنچه بعدها اتفاق افتاد این شد که تقریباً بیشتر صحابه با سقیفه همراه شدند. از آن سو، ابوذر و مقداد و سلمان و عمار با اهل بیت(ع) همراه بودند و تا آخر هم ماندند.

او ادامه داد: عامه مردم هم از آنجا که تابع بزرگان خود هستند، وقتی دیدند صحابه که سالها همراه پیامبر(ص) بودند، با سقیفه همراه شدند و با آن بگیر و ببندهایی که انجام شد، از صحابه تبعیت کردند.

صادقی یادآور شد: این واقعه در مدینه اتفاق افتاد و گرچه مدینه آن روز، جمعیت نزدیک ۱۰ هزار نفر داشت اما صحابه قدیمی تر و شخصیت های شناخته شده و سران قبایل از انصار و مهاجرین تصمیم گیرنده و تأثیرگذار بودند. از این رو در طرف اهل‌بیت علیهم السلام افراد زیادی نماندند که به نظر می رسد عمدتا به به دلیل حسادت ها، کدورت ها و تعصبات قبیله ای بوده است.

به گفته او، باید توجه داشت که اصل این اختلاف و دو دستگی مربوط به زمان حیات پیامبر اکرم(ص) می شد که آخرین مورد آن را در جریان دوات و قلم شاهد هستیم. عده‌ای از صحابه تابع محض پیامبر(ص) بودند اما عده‌ای نظرات خود را اعمال می‌کردند. چنانکه رسول‌خدا (ص) در جریان صلح حدیبیه ناراحتی زیادی کشید تا مردم تسلیم شدند و به صلح تن دادند و حاضر شدند قربانی‌های خود را همانجا انجام دهند و از احرام عمره بیرون آیند. این واقعه نشان داد طیفی در برابر آن حضرت برای اعمال نظرات خود ایستادگی می‌کردند. اما علی(ع) و عده‌ای از صحابه تابع محض پیامبر (ص) بودند و به همین دلیل در جنگ‌ها هم بدون هیچ ملاحظه و محافظه‌کاری وارد می‌شدند و عمل می‌کردند.

موضع امام علی(ع) در مقابل سقیفه

پژوهشگر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: بنا بر نقل ها، امام علی(ع) ابتدا برای جمع‌آوری قرآن از خانه بیرون نیامدند و بعد هم در برابر آنچه اتفاق افتاده بود، سکوت نکردند. حتی افرادی با ایشان همراه شدند و خواستند حرکتی راه اندازند. آنچه مسلّم است اینکه حضرت امیرالمومنین(ع) همراه جمعی از مسلمانان در اعتراض به این مسئله، در خانه تحصّن کردند و این تحصن معنا داشت و بسیار مهم بود به طوری که رقبای ایشان برای شکستن این تحصن به درِ خانه آمدند و حوادثی را به وجود آوردند.

پیامدهای واقعه سقیفه بر جهان اسلام

او در مورد پیامدهای واقعه سقیفه بر جهان اسلام هم گفت: متأسفانه این حادثه سبب شد در کوتاه مدت، افرادی بر سر کار بیایند که مردم را از سنت واقعی رسول‌خدا (ص) دور داشتند. نتیجه آن شد که خاندان ابوسفیان و بنی‌امیه که حدود ۲۰ سال در مقابل اسلام ایستادگی کردند، بعد از خلفای نخست به صحنه آمدند و آنچه نباید می‌شد اتفاق افتاد و اوضاع دوباره به قبل از اسلام بازگشت جز آنکه لایه و پوسته‌ای از آن اجرا می‌شد. در دراز مدت هم کم‌کم اختلافات بسیاری میان مسلمانان ایجاد شد و فرقه‌های متعددی به وجود آمد که شایسته دین مبین اسلام نبود.

صادقی در پایان بیان داشت: به هر حال هر چه بود در تاریخ وقایعی اتفاق افتاد اما همانگونه که از آیت‌الله العظمی بروجردی نقل شده است مسلمانان باید آن وقایع تاریخی و اختلافات را کنار بگذارند و به اهل‌بیت برگردند. چون درباره جایگاه خاندان پیامبر میان مسلمانان اختلافی نیست پس باید بر مشترکات تکیه و تأکید کرد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *