شفقناقم- حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی سال ۸۴ در پاسخ به اظهارات چندتن از روحانیون که نظر این مرجع تقلید را در مورد مسائل رویت هلال ماه جویا شده بودند، کتابچه ای ۲۲ صفحه ای نوشت که همان سال هم منتشر گردید.
از جمله مطالبی که در این نوشتار، جلب توجه می کند، راهکار پایان دادن به اختلافات فقهی در خصوص رویت هلال ماه است. ایشان در بخشی از این کتاب می نویسند: «وجوب روزه ماه مبارک رمضان از ضروریّات اسلام و واضحات قرآن است و هیچ کس در آن تردید ندارد، و چون اصل وجوب از ضروریّات دین است، طبعاً تقلید هم در آن راه ندارد؛ ولى در احکام، جزئیات، شرایط و موانع روزه باید یا مجتهد بود یا از مجتهدان آگاه تبعیّت کرد. امّا این که امروز ماه مبارک رمضان است، یا نیست، از «موضوعات» است که هرکس مىتواند در آن به تشخیص خود عمل کند، یعنى هر گاه بر کسى ثابت شد که روز اوّل ماه رمضان است مىتواند روزه بگیرد و اگر عید ثابت شد، افطار کند. گرچه مردم روى اعتمادى که به مراجع دارند در این گونه موضوعات مهم نیز به سراغ مراجع مىروند تا بهتر تشخیص دهند، اما مراجع از نظر شرعى هیچ الزامى به نظر دادن درباره این موضوع ندارند و مىتوانند بگویند این مسأله از موضوعات است و خودتان تحقیق کرده و عمل کنید.
از سوى دیگر اگر هر یک از مردم در این مسأله که جنبه عمومى و اجتماعى دارد، جداگانه به تحقیق پردازند، اختلافات زیادى به خاطر تعدّد منابع تحقیق به وجود مىآید که با روح اسلام سازگار نیست. همان گونه که رجوع به مراجع به طور جداگانه نیز از این مشکل دور نخواهد بود؛ زیرا ممکن است چند نفر از شهود نزد یک مرجع بزرگوار به گونهاى گواهى دهند و چند نفر به شکل دیگر نزد مرجع بزرگوار دیگرى، یا شهودى که نزد یک مرجع گواهى مىدهند، ممکن است مورد اعتماد دیگرى نباشند، یا اصلاً شهودى که نزد این مرجع مىروند، موفّق به درک محضر مرجع دیگر نشوند. این امور سبب مىشود هلال ماه بر یکى ثابت شود، و بر دیگرى ثابت نگردد، و اختلاف جانکاه و نگران کنندهاى میان مردم پیدا شود و عظمت عید و ماه مبارک و شعائر مربوط به آن زیر سؤال رود و حتّى به یک شهر و در یک خانه نیز کشیده شود.
شوراى «رؤیت هلال»
در این جا راه روشنى وجود دارد که مىتواند به این اختلافات پایان دهد و لااقل اهل یک کشور، مسیر واحدى را طى کنند و عظمت و شکوه این برنامه اسلامى را حفظ کنند؛ و آن این که شورایى براى مسأله رؤیت هلال از آگاهان این فن و نمایندگان مراجع تشکیل گردد و تمام اطلاعاتى که درباره رؤیت هلال از هر طرف مىرسد، چه از طریق شهود عینى یا از طرف خبرگان فنّ نجوم -که ممکن است نظرات آنها به عنوان مؤیّد مورد توجه قرار گیرد- گرد آورى کنند و از جمع بندى آنها، نظر واحدى ابراز دارند.
ممکن است گفته شود هرگاه اعضاى شوراى رؤیت هلال نظر واحدى نداشته باشند (خواه به خاطر جرح و تعدیل شهود باشد، یا غیر آن) چه خواهد شد؟ پاسخ این است که نظر اکثریّت مىتواند معیار باشد؛ چراکه براى غالب مردم اطمینان بخشتر خواهد بود و به یقین «اقربیّت به واقع» دارد و چون همان طور که اشاره شد، بحث تشخیص موضوع است نه تشخیص حکم، مشکلى ایجاد نمىکند.»
برای مطالعه نظر کامل حضرت آیت الله مکارم شیرازی به اینجا مراجعه کنید.
